zajaczkowski.org » nauka

Umiem – nie umiem, czyli o fałszywym poczuciu opanowania materiału

Bartosz Zajaczkowski — Fri, 02 Mar 2012 17:56:09 +0000

Wiele osób zgodzi się zapewne, że samodzielna ocena stopnia opanowania studiowanego materiału sprawia duży problem. Ucząc się samodzielnie, często podczas powtórki wszystko wydaje się oczywiste i zrozumiałe, natomiast podczas egzaminu wszystko się gmatwa, ważne informacje uciekają i w żaden sposób nie można sobie przypomnieć odpowiedzi. Od pewnego czasu naukowcy prowadzą badania, aby ustalić jakie czynniki wpływają na ten stan rzeczy i jakie należy podejmować działania, aby ułatwić sobie naukę oraz odtwarzanie zapamiętanych informacji.

woodleywonderworks

Umiejętność prawidłowej oceny stopnia opanowania materiału jest kluczową sprawą podczas samodzielnej nauki. Ci którzy tego nie potrafią (a więc większość z nas), często ulegają się złudnemu przeświadczeniu o wysokim poziomie własnych umiejętności. Efektem takiego przekonania jest najczęściej rezygnacja z kolejnych powtórek i to często już po jednokrotnym przeczytaniu materiału! Wydaje się, że skoro zna się i rozumie zadany materiał to przecież się go nie zapomni. Niestety…

Odpowiedź? Dziękuję, sam znajdę!

Naukowcy z New York University oraz Macalester College przeprowadzili eksperyment, polegający na poddaniu grupy studentów specjalnym testom (Kelley, Colleen M.;Jacoby, Larry L., Adult egocentrism: Subjective experience versus analytic bases for judgment. Journal of Memory and Language, Vol 35(2), Apr 1996, 157-175. doi: 10.1006/jmla.1996.0009). Każdy student miał za zadanie rozwiązanie 60 anagramów, a następnie dokonanie subiektywnej oceny w jakim stopniu dany anagram może sprawić trudność pozostałym uczestnikom badania. Studentów podzielono na dwie grupy, przy czym jednej z nich jeszcze przed rozpoczęciem testu pokazano rozwiązania połowy zadań. Odpowiedzi nie zostały podane wprost, ale ukryte w szeregu losowych wyrazów. W ten sposób podświadomie zasugerowano tej grupie uczestników „właściwy” sposób myślenia. W efekcie Ci, którym pokazano wcześniej odpowiedzi, rozwiązali te anagramy szybciej i oznaczyli je jako zdecydowanie łatwiejsze do rozwiązania (nie biorąc pod uwagę, że wcześniej „zostali zapoznani” z odpowiedziami). Pozwoliło to wyciągnąć następujący wniosek: Studiowanie jakiegoś problemu przy jednoczesnej, świadomej lub podświadomej, znajomości odpowiedzi, ma istotny wpływ na sposób myślenia o zadanym pytaniu.

Studiowanie zagadnienia, kiedy do rozwiązania problemu konieczne jest skorzystanie z jeszcze nieznanych metod i narzędzi to jedno. Rozwiązywanie problemów, kiedy odpowiedzi lub metody rozwiązania są znane a priori, to jednak zupełnie coś innego. W drugim przypadku praca wydaje się iść łatwiej i szybciej, a to prowadzi do wzrostu pewności siebie… z każdą chwilą rośnie pokusa aby „dać sobie spokój bo to przecież proste i już to umiem”. To dlatego studiowanie tego samego materiału po raz kolejny jest tak naprawdę trudniejsze niż za pierwszym razem. Pojawia się problem motywacji. Tymczasem wpływ takiej powtórki na osiągane później na egzaminach rezultaty jest bardzo duży (co dowiódł już dawno temu Prof. Ebbinghaus).

Z tego powodu duża część specjalistów, ale także nauczycieli i wykładowców z niechęcią spogląda na tzw. gotowce, czyli streszczenia lub krok po kroku opracowane rozwiązania poszczególnych problemów. Taka pomoc, choć może znacząco ułatwić zaliczenie trudnych zajęć, najczęściej prowadzi właśnie do złudnego poczucia opanowania materiału, a więc jest w konsekwencji bardzo szkodliwa.

Droga na skróty nie jest więc rozwiązaniem. Podobnie jak mięśnie wzmacniają się kiedy są zmuszane do dźwigania coraz to większych ciężarów, tak samo mózg rozwija się kiedy zmaga się z coraz trudniejszymi problemami. Zbytnia pewność siebie wynikające ze złudnego poczucia zrozumienia i opanowania materiału prowadzi do braku motywacji, spadku koncentracji, a tym samym utrudnia jego realne przyswojenie.

Metoda „na dziwną czcionkę”

W ten sposób znowu wraca się do problemu koncentracji podczas nauki. Jeśli coś wydaje się proste i znane, trudno jest tak naprawdę skupić się na danym temacie. Myśli często uciekają gdzieś indziej. Przekonanie o pozornej łatwości jest tak dużym problemem podczas nauki, że zmuszenie mózgu do cięższej pracy nawet w tak banalny sposób jakim jest zmiana czcionki tekstu na bardziej ezgotyczną powoduje poprawę wyników. Zetknięcie się z nietypowym kształtem liter spowalnia czytanie i zmusza do większej koncentracji na tekście co przekłada się na lepsze zapamiętywanie i naukę. Tego typu badanie przeprowadził zespół psychologów z Indiana University oraz z Princeton.

Grupie 28 mężczyzn i kobiet dano do przestudiowania tekst opisujący trzy rodzaje istot pozaziemskich (każdy rodzaj posiadający siedem unikatowych cech). Połowa grupy otrzymała tekst napisany czcionką Arial 16, reszta odpowiednio Comic Sans MS 12 oraz Bodoni MT 12. Dwie ostatnie czcionki, rzadziej stosowane więc mniej opatrzone, stanowią nieco większe wyzwanie podczas czytania. Tym samym przeczytanie i zapamiętanie informacji z tekstu wymagało w tych przypadkach więcej wysiłku, a to przełożyło się na wynik testu wiedzy. Sprawdzian wykazał, że osoby, które studiowały tekst napisany czcionką Arial 16 uzyskały średni rezultat 72.8%, podczas gdy pozostali 85.5%. Więcej szczegółów w artykule: Connor Diemand-Yauman, Daniel M. Oppenheimer, Erikka B. Vaughan, „Fortune favors the Bold (and the Italicized): Effects of disfluency on educational outcomes.”, Cognition, Volume 118, Issue 1, January 2011, Pages 111–115.

Nie znaczy to oczywiście, że najlepszym sposobem nauki jest drukowanie sobie materiałów do powtórki w możliwie egzotycznych czcionkach (choć możecie sami spróbować jeśli macie ochotę).

Warto zapamiętać

Koncentracja podczas nauki. Samodzielne opracowywanie notatek i konspektów zajęć. Rozwiązywanie zadań bez wcześniejszego sprawdzania odpowiedzi. Wszystko co nie pozwoli naszemu umysłowi na wpadnięcie w złudne przeświadczenie o prostocie i łatwości studiowanych zagadnień, na pewno będzie miało pozytywny wpływ na naukę i oceny.

Źródła:

Artykuły o podobnej tematyce:

Efektywny trening pamięci krótkotrwałej

Bartosz Zajaczkowski — Fri, 27 Jan 2012 15:14:58 +0000

Pamięć krótkotrwała (operacyjna), ma istotne znaczenie w procesach nauki i zapamiętywania. To właśnie tam odbywa się przetwarzanie informacji, ich sortowanie i analiza, zanim zostaną zarejestrowane w pokładach pamięci długotrwałej. To w pamięci krótkotrwałej informacje łączą się w logiczną strukturę i tworzą całość umożliwiającą wyciąganie wniosków, tj. zrozumienie. Obok trudności w koncentracji to właśnie problemy z pamięcią krótkotrwałą są częstą przyczyną trudności w nauce.

Fey Ilyas

Historia prac nad pamięcią krótkotrwałą sięga dziewiętnastego wieku, kiedy to szkocki filozof Sir William Hamilton zauważył, że ludzie generalnie mają problemy z operacjami na liczbach siedmio- i więcej cyfrowych. Zapisał: „Jeśli rozrzucisz garść kamieni po podłodze, bardzo trudno przyjdzie ci jednoczesne patrzenie na więcej niż sześć, może siedem.”. Wiek później obserwacje Hamiltona potwierdził profesor Princeton University, George Miller. W 1956 roku opublikował w piśmie Psychological Review pracę zatytułowaną „The magical number seven, plus or minus two: Some limits on our capacity for processing information” (pełna wersja PDF), w której wykazał, że osoby którym udaje się przekroczyć siódemkę, dokonują tego poprzez dzielenie informacji na „paczki”, aby w ten sposób zmniejszyć ich ilosć. Miller nazwał ten proces porcjowaniem (ang. chunking). U niektórych procesy te zachodzą lepiej u innych gorzej, co przekłada się na mniejsze lub większe zdolności do nauki i zapamiętywania.

Tak jak w przypadku każdej innej umiejętności, można spróbować poprawić działanie pamięci krótkotrwałej. W tym przypadku najlepszym sposobem jest zmuszenie mózgu go do jednoczesnej pracy nad kilkoma zadaniami, a więc do tzw. multitaskingu. Nie chodzi jednak o jednoczesne czytanie książki i słuchanie muzyki, ani też o słuchanie audiobooka i prowadzenie samochodu. Tego typu wielozadaniowość jest szkodliwa, w tym sensie, że upośledza naszą zdolność do zapamiętywania i przetwarzania informacji (co naukowo dowiedli badacze z University of Illinois).

Jak więc należałoby ćwiczyć pamięć krótkotrwałą? Otóż można zastosować założenia treningu celowego. Nie chodzi nam bowiem tylko o zmuszenie umysłu do równoległego wykonywania kilku czynności, ale przede wszystkim o analizę rezultatów tych zadań. Musimy wiedzieć czy ćwiczenie zostało wykonane prawidłowo, a w dłuższej perspektywie czy osiągamy jakiś postęp.

Policzmy więc…

Aby przeprowadzić poniższe ćwiczenie będziesz potrzebować dość dużej ilości monet o różnych nominałach (np. 1gr, 2gr, 5gr, 10gr, itd.). Podziel monety, aby każdy nominał był osobno. Na początku wystarczą dwa różne nominały. Kolejne będziemy dodawać wraz ze wzrostem zaawansowania. Weź teraz garść jednogroszówek oraz garść dziesięciogroszówek (różne kolory nieco ułatwią zadanie) i rozsyp je przed sobą na stole. W tym momencie nie powinieneś znać dokładnej liczby monet przed sobą. Twoim zadaniem jest bowiem podnosząc i odkładając na bok monetę po monecie policzenie ile monet danego nominału znajduje się na stole (Uwaga! Nie należy dodawać wartości! Chodzi o ilość sztuk!).

Większość ludzi powyższe zadanie wykona następująco – policzy najpierw monety należące do jednego nominału (powiedzmy, dziesięciogroszówki), a następnie do drugiego (w tym przypadku byłyby to jednogroszówki). Zadanie jest łatwe, ponieważ w minimalny sposób obciąża pamięć krótkotrwałą. W danym momencie, w głowie funkcjonuje tylko jeden „licznik”, dotyczący danego typu monet.

Teraz jednak spróbuj wykonać to ćwiczenie nieco inaczej, tak aby zmusić swój umysł do zdecydowanie cięższej pracy. Zamiast wybierać i zliczać monety określonego rodzaju, podnoś je losowo, zliczając ilość jednogroszówek i dziesięciogroszówek „jednocześnie”. To znaczy, że teraz musisz kontrolować w swojej pamięci krótkotrwałej dwa niezależne liczniki i w zależności od typu podniesionej monety, zwiększać jeden albo drugi. Szybko przekonasz się, że nie jest to takie proste.

Kiedy skończysz, sprawdź czy Twoje obliczenia są poprawne. Zanotuj swój wynik, prawidłowy wynik oraz czas jaki zajęło Ci wykonanie ćwiczenia. Te informacje będą Ci potrzebne, aby w przyszłości ocenić swoje postępy.

Tego typu „wielozadaniowość” ma wartość treningową, ponieważ na końcu ćwiczenia uzyskujesz dwie niezależne informacje (ilość monet danego rodzaju), których poprawność możesz łatwo sprawdzić. Przy przykładowym słuchaniu muzyki i czytaniu książki, nie będziesz w stanie w 100% odtworzyć ani treści książki, ani tekstu piosenki. Umysł jest rozproszony, a spora część informacji jest tracona. W ćwiczeniu z monetami, kontrola rezultatu jest bardzo prosta. Szybko przekonasz się, czy i jak duże robisz postępy.

Powyższe ćwiczenie jest także świetnym treningiem koncentracji. Podczas jego wykonywania niezbędne jest absolutne skupienie – bardzo łatwo wpada się w trans. Utrata koncentracji zwykle owocuje pomyłką w obliczeniach i zmusza do rozpoczęcia zaczęcia od nowa.

Kiedy nabierzesz trochę wprawy w operowaniu na dwóch licznikach jednocześnie, spróbuj z trzema, a może i z czterema. Jeśli zwiększanie ilości liczników nie wystarczy, wprowadź ograniczenie czasowe. Powodzenia!

Źródła:

Richard Restak, M.D., Think Smart: A Neuroscientist’s Prescription for Improving Your Brain’s Performance
Miller, G. A. (1956). „The magical number seven, plus or minus two: Some limits on our capacity for processing information”. Psychological Review 63 (2): 81–97. doi:10.1037/h0043158

Artykuły o podobnej tematyce:

O budowie materii, czyli (video) wykłady z fizyki dla laików i po polsku

Bartosz Zajaczkowski — Fri, 11 Nov 2011 09:35:44 +0000

W przeszłości publikowałem na tym blogu odnośniki do video-wykładów naukowych i popularnonaukowych. Praktycznie wszystkie przygotowane zostały na amerykańskich uniwersytetach i oczywiście w języku angielskim. Kilkukrotnie dostawałem prośby o podobne materiały w języku polskim lub chociaż o odpowiednie napisy, z tym większą z prawdziwą przyjemnością przedstawiam dziś serię wykładów/seminariów przygotowanych przez pracowników naukowych naszego rodzimego Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Od mniej więcej kwietnia 2011 roku Instytut Problemów Jądrowych (obecnie NCBJ) prowadzi wykłady popularyzujące rozmaite zagadnienia z fizyki, skierowane do pracowników nienaukowych, a więc dostosowane do poziomu osób, które na co dzień nie zajmują się analizowaniem niuansów fizyki teoretycznej. Dobra wiadomość jest taka, że wykłady te są nagrywane i publikowane na stronie internetowej Instytutu. Do dziś odbyło się już kilkanaście takich seminariów dotyczących takich zagadnień jak budowa materii, rodzaje cząstek elementarnych, antymateria i kilka innych. Poniżej zamieszczam wykład Prof. Ludwika Dobrzyńskiego dot. budowy materii.

Prof. Ludwik Dobrzyński „O budowie materii”

Pozostałe nagrania dostępne są na stronie internetowej Centrum.

Póki co polskojęzycznych video-wykładów z nauk ścisłych jest jak na lekarstwo, dlatego pomysłodawcom i realizatorom tej inicjatywy gratulujemy, ogromnie dziękujemy i prosimy o więcej.

Artykuły o podobnej tematyce:

Jak to jest być naukowcem…

Bartosz Zajaczkowski — Mon, 19 Sep 2011 17:44:26 +0000

Oto bardzo fajny kilkuminutowy filmik opowiadający o byciu naukowcem. Pracująca w Smithsonian Institution geolog Liz Cottrell opowiada o swojej pracy oraz naukowej pasji… ale także o tym, jak ważne obok matematyki i fizyki są zdolności komunikacyjne i umiejętność pracy zespołowej…

Liz Cottrell (@Smithsonian Institution) opowiada o byciu naukowcem…

Amerykanie od lat stosują ten sposób zachęcania młodzieży szkolnej do zainteresowania się badaniami naukowymi. Szkoda, że u nas nie powstają tego typu filmy… przydałyby się i to w dużych ilościach. Żeby zainteresować młodego człowieka trzeba pokazać mu dlaczego badania naukowe są cool, że nie zawsze wszystko wychodzi tak jak powinno, że pewne rzeczy nie są tym czym się wydają być oraz jaką satysfakcję daje dokonanie odkrycia. Tak właśnie przygotowany został poniższy materiał… Pamiętajcie, że adresatem jest młodzież szkolna!

Liz Cottrell (@Smithsonian Institution) opowiada o swoich badniach…

Parę lat temu pisałem o podobnej akcji (również przeprowadzonej w USA) zachęcającej młodzież do studiowania kierunków inżynierskich. Materiał video można zobaczyć tutaj.

Przy okazji, właśnie trwa Dolnośląskiego Festiwalu Nauki – kto ma ochotę bliżej zainteresować się badaniami naukowym, to jest to bardzo dobry moment.

Artykuły o podobnej tematyce:

Czy teorii ewolucji powinno nauczać się w szkole? A co z matematyką?

Bartosz Zajaczkowski — Fri, 09 Sep 2011 10:10:56 +0000

Początek roku szkolnego i akademickiego to dobry moment aby porozmawiać o programach nauczania. Niekoniecznie musi się to odbywać tak do końca serio. Zapytano więc tegoroczne kandydatki do tytułu Miss USA czy ich zdaniem w tamtejszych szkołach powinno się wykładać teorię ewolucji…

Warto przypomnieć, że w USA od lat toczą się debaty na temat przewagi kreacjonizmu nad ewolucjonizmem i vice versa. To tu, to tam jednej lub drugiej stronie udaje się przegłosować programy nauczania na swoją korzyść. Nawiasem mówiąc kontrowersje wokół tego zagadnienia spowodowały, że Darwin jest najczęściej cytowanym naukowcem w historii naszej planety. Temat jest więc gość gorący i nie dziwi, że zapytano kandydatki na Miss o ich zdanie na ten temat. Oto, ehem, odpowiedzi…

Miss USA 2011 – Czy teoria ewolucji powinna być nauczana w szkołach?

W odpowiedzi MacKenzie Fegan wraz z grupą przyjaciół przygotowała bezlitosną satyrę, w której grupie „kandydatek na Miss” zadane zostaje pytanie „Czy w szkole powinno nauczać się matematyki?”

Czy matematyka powinna być nauczana w szkołach?

Film należałoby zadedykować wszystkim przeciwnikom obecności matematyki na egzaminie maturalnym.

Znalezione via Open Culture.

Artykuły o podobnej tematyce:

Projekt Tuva, czyli na wykładach u Richarda Feynmana

Bartosz Zajaczkowski — Sun, 15 May 2011 13:07:42 +0000

Od pewnego czasu Bill Gates, założyciel i były CEO Microsoftu zajmuje się intensywnie działalnością charytatywną, a jednym z jego kluczowych obszarów zainteresowań jest promocja oraz globalne upowszechnianie edukacji. Zakres działań Gatesa jest szeroki, począwszy od zakładania szkół i fundowania bibliotek na całym świecie (także w Polsce), skończywszy na różnych inicjatywach około edukacyjnych. Jednym z takich pomysłów było przeniesienie do sieci i nieodpłatne udostępnienie wszystkim zainteresowanym, nagrań video z wykładów słynnego noblisty Richarda Feynmana - ~~tych samych wykładów~~ autora innej serii wykładów, które stały się podstawą słynnej serii podręczników do fizyki, uznawanych dziś za jedne z najlepszych jakie kiedykolwiek powstały. Pomysł otrzymał nazwę Projekt Tuva…

Tuva to nazwa jednej z rosyjskich republik, do której Feynman przez wiele lat próbował się dostać i co mu się ostatecznie nie udało. Wróćmy jednak do wykładów…

Gates wykupił prawa do nagrań wykładów wykładów wygłoszonych przez Feynmana na Uniwersytecie Cornella w 1964 roku. Materiał ten został nastepnie zdigitalizowany i umieszczony na interaktywnej stronie internetowej. Wszystkie filmy zostały wyposażone w wyświetlające się na bieżąco transkrypcje, co bardzo ułatwia ich zrozumienie. Jest też możliwość robienia notatek.

Wykładów jest niestety tylko siedem i są oczywiście w języku angielskim. Dotyczą następujących zagadnień:

Law of Gravitation – An Example of Physical Law
The Relation of Mathematics and Physics
The Great Conservation Principles
Symmetry in Physical Law
The Distinction of Past and Future
Probability and Uncertanity – The Quantum Mechanical View of Nature
Seeking New Law

Zachęcam do odwiedzenia strony Projektu Tuva.

Witryna projektu dostępna jest od prawie dwóch lat (od 2009 roku) i pomimo zapowiedzi opublikowania większej liczby wykładów (wspomina o tym choćby ten artykuł w New York Times), nic nowego się tam nie pojawiło. Szkoda…

Artykuły o podobnej tematyce:

Richard P. Feynman o pracy ze studentami

Bartosz Zajaczkowski — Thu, 23 Dec 2010 08:24:16 +0000

Któż nie słyszał o kontrowersyjnym Richardzie P. Feynmanie, wybitnym fizyku, laureacie Nagrody Nobla, który w kategorii anegdot o naukowcach założył swoją własną ligę. Feynman dał się też zapamiętać jako błyskotliwy lubiący pracować ze studentami dydaktyk. Opracowane przez niego podręczniki do fizyki, pomimo upływu czasu, wciąż uważane są za jedne z najlepszych w tej dziedzinie. On sam stanowczo twierdził, że nigdy nie przyjmie stanowiska, którego zakres obowiązków nie będzie obejmował pracy ze studentami. W swojej autobiografii napisał…

„Nie wierzę, żebym mógł się obejść bez uczenia studentów. Kiedy zdarzają się takie chwile, że nie mam żadnych pomysłów i stoję w miejscu, mogę sobie powiedzieć: ‘Przynajmniej żyję; przynajmniej coś robię; przynajmniej się do czegoś przydaję’. To mój psychologiczny chwyt.

„Bardzo łatwo krytykować to, co ktoś już zrobił i wyrokować co powinien był zrobić.”

– Richard P. Feynman

Kiedy byłem w latach czterdziestych w Princeton, widziałem co się działo z tymi wielkimi umysłami w Institute of Advanced Studies, z ludźmi, którzy zostali wybrani ze względu na swoje wybitne zdolności i teraz mogli sobie siedzieć w tym cudownym ośrodku pod lasem, bez żadnych zajęć ze studentami, bez żadnych obowiązków. Wymarzona sytuacja, nikt nie zakłóca myślenia, tak? Teraz załóżmy, że przez jakiś czas nie przychodzą im do głowy żadne pomysły: stworzono im idealne warunki, a oni nie mają żadnych pomysłów. Wydaje mi się, że w takiej sytuacji musi cię zacząć zżerać poczucie winy i depresja, zaczynasz się martwić, że nie masz żadnych pomysłów. Nic to nie daje. Nadal żadnych pomysłów.

Nic to nie daje, ponieważ jesteś bezczynny i nikt ci nie stawia rzeczywistych wyzwań: nie masz kontaktu z doświadczalnikami; nie musisz myśleć, jak odpowiedzieć na pytania studentów; nic nie musisz!

W każdej pracy naukowej zdarzają się chwile, kiedy wszystko idzie dobrze i masz wiele świetnych pomysłów. Nauczanie jest wtedy przeszkodą i strasznie się wkurzasz, że musisz to robić. Dłuższe są jednak okresy, kiedy prawie stoisz w miejscu. Nie przychodzą ci do głowy żadne pomysły i jeżeli nie masz nic innego do roboty, krew cię zalewa! Nie możesz sobie nawet powiedzieć: ‘Przynajmniej prowadzę zajęcia’.

Jeżeli prowadzisz zajęcia, możesz się zastanawiać nad podstawowymi sprawami, które tak dobrze znasz. Jest to znakomita zabawa i nigdy nie zaszkodzi, jeżeli jeszcze raz je przemyślisz. (…) jeżeli nie przyjdzie ci do głowy nic nowego, to nie szkodzi: wystarczy, że przekażesz studentom to, co myślałeś do tej pory. Jeśli coś jednak wymyślisz, sprawia ci wielką radość, że potrafisz spojrzeć na te sprawy z innej perspektywy.

„Temu, kto nie zna matematyki, trudno spostrzec głębokie piękno przyrody.”

– Richard P. Feynman

Pytania studentów często są bodźcem do nowych badań. Studenci często stawiają dociekliwe pytania, które mnie też kiedyś interesowały, lecz odłożyłem je na później. Nie zaszkodzi, jeżeli je znowu przemyślę i zobaczę, czy teraz potrafię posunąć się dalej. Odpowiedź może okazać się zbyt trudna do przekazania studentom, a w każdym razie niektóre jej niuanse, ale zadając mi pytania wokół jakiegoś problemu, przynajmniej mi o tym problemie przypominają. Nie jest łatwo samemu pamiętać wszystkie ciekawe problemy.

Uważam więc, że dzięki uczeniu i studentom życie może posuwać się naprzód i nigdy nie przyjąłbym posady ‘sprzyjającej pracy naukowej’, na której nie musiałbym uczyć. Nigdy.”

Fragment pochodzi z doskonałej autobiografii „Pan raczy żartować panie Feynman! – Przypadki ciekawego człowieka” autorstwa światowej sławy fizyka i noblisty Richarda P. Feynmana wydanej w Polsce w tłumaczeniu Tomasza Bieronia przez wydawnictwo Znak. Książka do nabycia w księgarni internetowej wydawnictwa. Zachęcam i polecam!

Artykuły o podobnej tematyce:

Oszustwo na egzaminie

Bartosz Zajaczkowski — Wed, 24 Nov 2010 10:13:27 +0000

Anomalie zawsze rzucają się w oczy, więc nie dziwi zaskoczenie Prof. Richarda Quinna z University of Central Florida, kiedy okazało się, że egzamin śródsemestralny (tzw. mid-term) został zaliczony nadspodziewanie dobrze. Analiza statystyczna wyników około 600 uczestników pokazała, że rozkład uzyskanych ocen ma się nijak do rokładu Gaussa… coś było nie tak.

Podejrzenia szybko przerodziły się w pewność. Zanim jeszcze odbyły się następne zajęcia wydarzyło się kilka rzeczy, które potwierdziły istnienie problemu. Po pierwsze ktoś anonimowo podrzucił Prof. Quinnowi gotowiec zawierający 700 pytań egzaminacyjnych z rozwiązaniami (tzw. test bank) – z tych 700 pytań, 50 miało pojawić się na egzaminie. Po drugie przyszło kilka maili od studentów domagających się wyjaśnień, bo pojawiły się osoby przechwalające się, że bez problemu zdały egzamin, ponieważ posiadały odpowiedzi na wszelkie pytania.

Rozpoczęło się śledztwo, które szybko zawęziło listę podejrzanych do około 1/3 grupy, z 95% procentowym prawdopodobieństwem dokonało oszustwa. Na kolejnych zajęciach Prof. Quinn rzucił grupie wyzwanie: „Wiemy kim jesteście i zanim zakończy się śledztwo, będziemy mieli odpowiednie dowody. Teraz macie wybór…”

Zobaczcie jak wyglądał kolejny wykład i posłuchajcie jaka jest reakcja uczelni oraz konsekwencje wobec studentów, bo ich skala jest ogromna, z wyrzuceniem z uczelni i wilczym biletem włącznie…

Caught on cheating

Egzamin oczywiście anulowano, a cały zestaw testowy został przepisany na nowo.

Po wysłuchaniu powyższej reprymendy, ponad 200 osób przyznało się do winy.

Zobacz także:
Strona University of Cental Florida.
Strona Prof. Richarda Quinna.

Znalezione via OpenCulture.

Artykuły o podobnej tematyce:

Wpływ snu i emocji na zapamiętywanie

Bartosz Zajaczkowski — Thu, 18 Nov 2010 18:08:50 +0000

Każdy człowiek spędza średnio trzecią część doby na spaniu. Naukowcy już wcześniej odkryli, że spokojny sen pozwala utrwalić wspomnienia w sposób umożliwiajacy ich późniejsze odtworzenie. Rezultaty opisywanych poniżej badań potwierdzają także, że podczas snu, nasz mózg dokonuje także swego rodzaju reogranizacji danych, klasyfikując je pod względem emocjonalnym. Umożliwia nam to późniejsze odtwarzanie informacji oraz generowanie nowych oryginalnych idei, a więc ma istotny wpływ na naszą kreatywność.

W serwisie naukowym Science Daily znalazłem notkę na temat opublikowanego w jednym z najnowszych numerów „Current Directions in Psychological Science” artykułu p.t. „Sleep’s Role in the Consolidation of Emotional Episodic Memories.”, którego autorami są Elizabeth A. Kensinger oraz Jessica D. Payne. Autorki przedstawiają w nim wyniki swoich badań nad procesami zachodzącymi w ludzkim mózgu podczas snu. Dr Payne i Dr Kensinger badały, które elementy wspomnień i w jakim stopniu zostają zapamiętywane. Analiza różnych obszarów śpiącego mózgu wskazały, że obszary związane z odczuwaniem emocji cały czas pozostają aktywne. W rezultacie, informacje i wspomnienia, którym towarzyszyły silne emocje lepiej i na dłużej zostają zapamiętane. Słowem, posługując się nowoczesną techonlogią autorki potwiedziły wzajemną współzależność pomiędzy emocjami oraz snem, w kontekście zapamiętywania i przetwarzania informacji.

Co to oznacza dla nas w praktyce? Dostaliśmy naukowy dowód, że aby sprawniej i lepiej zapamiętywać, trzeba nadać materiałowi emocjonalny kontekst oraz każdą sesję naukową kończyć solidną dawką długiego spokojnego snu. Wszelkie nocne posiadówy po kawie lub napojach energetyzujących raczej nie przyniosą oczekiwanych efektów.

Publikacja źródłowa: Payne D.J., Kensinger E.A., Sleep’s Role in the Consolidation of Emotional Episodic Memories, Current Directions in Psychological Science October 12, 2010 vol. 19 no. 5 290-295 (przeczytaj abstrakt)

O emocjach i zapamiętywaniu pisałem kiedyś w tym miesjcu. Znalazłem też interesujące badania naukowców z Harvardu i Stanford, dowodzące jak zbawienny wpływ ma sen przed rozpoczęciem nauki. Więcej o tym można przeczytać tutaj.

Artykuły o podobnej tematyce:

Kim był Mister Hopkins?

Bartosz Zajaczkowski — Sun, 07 Nov 2010 11:20:11 +0000

Kiedy opowiada się o naprawdę dobrych książkach popularnonaukowych, zazwyczaj są to (niestety) pozycje napisane na zachodzie. Tymczasem w zakurzonych archiwach bibliotek publicznych i pewnie w niejednym domu stoi sobie zapomniana, pokryta kurzem trylogia polskiego autora, którą uważam za jedną z najlepszych skierowanych do młodego czytelnika pozycji „z nauką w tle” z jakimi dane było mi się zetknąć. Nie przypominam sobie innej książki, która w równie intrygujący sposób pokazywałaby młodemu odbiorcy jak fascynująca może być nauka (tutaj w rozumieniu odkryć naukowych i wynalazków). A taka jest właśnie trylogia o przygodach Mister Hopkinsa autorstwa Juliusza Jerzego Herlingera.

Mister Hopkins, jest (jak on sam twierdzi) wnukiem legendarnego detektywa Sherlocka Holmesa. Mieszka w pokoju wynajętym od Pani Burton i bardzo szybko zaprzyjaźnia się z jej siostrzeńcem – Karolem Seltonem. Jest to początek ich wspólnej wielkiej przygody.

Książka dla młodego czytelnika musi zawierać coś co zwróciłoby jego uwagę. W tym przypadku, bardzo szybko dowiadujemy się, że Mister Hopkins nie jest wcale zwyczajnym lokatorem, a w jego posiadaniu znajduje się wehikuł czasu (mniej lub bardziej sprawny, wyglądający jak stary fotel), za pomocą którego bada historię najsłynniejszych odkryć naukowych i wynalazków.

W ten oto sposób czytelnik, niejako oczami i uszami Karola Seltona dowiaduje sie o rozmaitych perypetiach słynnych naukowców, wynalazców i podróżników. Mister Hopkins zabiera nas na spotkania z Thomasem Edisonem, Louisem Pasteurem, Benem Franklinem, Henrym Stanleyem, Izaakiem Newtonem i wieloma innymi znanymi postaciami. Opowiada o wynalezieniu m.in. maszyny parowej, gumy, żarówki, porcelany, rachunku różniczkowego, ale także np. o tym jak polski inżynier Ernest Malinowski budował słynną kolej transandyjską – najwyżej położoną linię kolejową na świecie – oraz jak Sir Francis Drake wyruszył w podróż dookoła świata. Kilkanaście lat temu ta fascynująca opowieść wciągnęła mnie ogromnie. Zresztą dziś jeszcze lubię po nią sięgnąć, choć nie towarzyszą temu takie emocje jak kiedyś.

Z poczucia naukowego obowiązku muszę jeszcze wspomnieć o zgodności z faktami historycznymi. Ogólnie książka jest im bardzo wierna. W każdym razie na tyle na ile ja, jako hobbysta-pasjonat jestem w stanie to określić. Fabularyzacja nieco koloryzuje opowieść, ale dzięki temu całą serię czyta się z prawdziwą przyjemnością, bez znudzenia nadmierną ilością suchych faktów. Z intrygujących kwestii, mamy tu postać Ignacego Łukasiewicza przedstawionego jako wynalazcę lampy naftowej, z którym to mitem rozprawiał się u siebie Telemach.

Dodam jeszcze, że Juliusz Jerzy Herlinger żył w latach 1931-1985 i pozostawił po sobie więcej książek o tematyce popularnonaukowej. Dwie najbardziej znane to „Niezwykłe perypetie odkryć i wynalazków” oraz „Jak samolot nauczył się latać.”. Pełną listę można znaleźć w notatce na temat autora opublikowanej w polskojęzycznej Wikipedii. Pierwsze wydanie trylogii o przygodach Mister Hopkinsa ukazywało się w latach 1968, 1970 i 1983 nakładem wydawnictwa Nasza Księgarnia. Po raz ostatni seria trafiła na rynek w 1997 roku dzięki wydawnictwu Prószyński i S-ka. Od tej pory głucha cisza… a szkoda.

Artykuły o podobnej tematyce: