Od siedemnastu lat naukowcy dyskutują o tzw. „efekcie Mozarta“, czyli o pozytywnym wpływie muzyki słynnego austriackiego kompozytora na rozwój umysłowy. Opublikowany niedawno w amerykańskim piśmie naukowym Intelligence artykuł zespołu naukowców z Uniwestytetu Wiedeńskiego: Jakoba Pietschniga, Martina Voraceka oraz Antona K. Formanna może raz na zawsze zamknąć spekulacje na ten temat (link do publikacji: Jakob Pietschnig, Martin Voracek, Anton K. Formann. Mozart effect-Shmozart effect: A meta-analysis. Intelligence, 2010; 38 (3): 314). Jego autorzy w systematyczny i uporządkowany sposób wykazali, że słuchanie dzieł wybitnego kompozytora w żaden widoczny sposób nie wpływa na procesy poznawcze zachodzące w ludzkim mózgu.

Artykuł w The Nature…

Mait Jüriado

Wszystko zaczęło się 1993 roku od publikacji w prestiżowym Nature. Psycholog z University of California, Frances H. Rauscher wraz ze swoim zespołem naukowym (Gordon L. Shaw, Catherine N. Ky) ustalili, że studenci słuchający muzyki Mozarta (w badaniach wykorzystano sonatę na dwa pianina w D major). wykazują poprawę orientacji przestrzennej oraz zdolności wizualizacji (ang. spatial intelligence).

Artykuły naukowe rzadko budzą tyle emocji co Frances H. Rauscher, Gordon L. Shaw, Catherine N. Ky. Music and spatial task performance. Nature, 1993; 365 (6447): 611. Niedługo potem w New York Times ukazał się artykuł o tym, że studenci słuchający muzyki Mozarta osiągają lepsze wyniki na testach SAT (w USA wyniki SAT Reasoning Test decydują o przyjęciu do college’u). Mit szybko ewoluował. Pojawiały się rozmaite publikacje za i przeciw. Oryginalna praca dotyczyła orientacji przestrzennej i wizualizacji. Nagle okazało się jednak, że (podobno) puszczanie muzyki klasycznej dzieciom podwyższa ich iloraz inteligencji. Oliwy do ognia dolał gubernator amerykańskiego stanu Georgia, który w 1998 roku ustanowił przepis, aby każdej matce po urodzeniu dziecka wręczano płytę CD z muzyką klasyczną. W tym samym roku władze stanu Floryda uchwaliły przepis, aby we wszystkich finansowanych przez państwo ośrodkach opieki nad dziećmi, każdego dnia przynajmniej przez godzinę odtwarzano muzyke klasyczną. Rozpętało to kolejną dyskusję i szereg komentarzy (choćby ten artykuł z NYT z 1999 roku: „Mozart For Baby? Some Say, Maybe Not”).

W środowisku naukowym badania Prof. Rauscher’a wzbudziły mieszane odczucia i raczej sceptycyzm. Głównym problem było to, że wyniki nie dawały się zreplikować. Obawy środowiska naukowego nie powstrzymały jednak trenerów rozwoju osobistego oraz autorów wszelkiego rodzaju poradników. Błyskawicznie włączyli oni muzykę klasyczną do polecanego repertuaru metod wspomagających rozwój intelektualny. Tak powstała legenda, która stała się znana na całym świecie.

Dziś jednak mamy w ręku rzetelnie przygotowane, obiektywne wyniki, pozwalające jednoznacznie stwiedzić: to nie działa.

BUSTED!

Praca wiedeńskich naukowców rozprawia się z „efektem Mozarta” w sposób bezwzględny. Artykuł przedstawia analizę wyników czterdziestu niezależnych zespołów badawczych. Współpracujący naukowcy przebadali łącznie ponad 3000 osób, a Pietschnig i jego zespół poddali uzyskane dane meta-analizie celem poszukiwania jakichkolwiek zauważalnych trendów. Niestety, nie udało im się znaleźć niczego co potwierdziłoby istnienie i skuteczność „efektu Mozarta”.

Jakob Pietschnig powiedział krótko: „Zachęcam wszystkich do słuchania muzyki Mozarta, ale nie spełni ona niczyich oczekiwań w zakresie zwiększonej sprawności umysłowej.”

Prawda naukowa to jedno, ale tak w ogóle to szkoda, bo przecież co by komu szkodziło gdyby muzyka klasyczna naprawdę rozwijała naszą inteligencję…

Na podstawie „Mozart’s Music Does Not Make You Smarter, Study Finds” (@Science Daily).

• Szybkie liczenie, czyli tabliczka mnożenia po japońsku
• Zachód słońca na Tatooine – science bardziej niesamowite niż fiction
• Projekt Tuva, czyli na wykładach u Richarda Feynmana
• Open Course Ware, czyli jak każdy z nas może sobie postudiować na M.I.T.
• Dłubiąc w IQ, czyli jak się ma inteligencja do bycia mądrym
• Idź spać, a dopiero potem się ucz
• Wpływ snu i emocji na zapamiętywanie