Tajemnica mrożonego kurczaka z Highgate

19 kwietnia 2010

Kategoria: ciekawe Tagi: anegdoty, naukowcy
KOMENTARZE: Brak

Londyn to miasto pełne niezwykłych historii. Jego ulice były świadkami wielu historycznych wydarzeń, a pomiędzy murami snują się zjawy z odległej przeszłości. Niektóre dość… hmm… nietypowe. Oto historia mrożonego, na poły oskubanego kurczaka, który od ponad trzystu lat nawiedza okolice Pond Square w londyńskim Highgate.

DG Jones

Nie pisałbym o tym tajemniczym ptaku, gdyby jego historia nie była w jakiś sposób związana z nauką lub jakimś naukowcem. Bohaterem naszej dzisiejszej opowieści jest Sir Francis Bacon – angielski szlachcic, badacz, filozof, prawnik. Bacon urodził się w Londynie 22 stycznia 1561 roku. Jego zainteresowania naukowe bardzo mocno związane były z metodologią prowadzenia badań. Nie zgadzał się z Arystotelesowskim twierdzeniem, że jeśli „wystarczająco mądrzy ludzie wystarczająco długo będą zastanawiać się nad problemem to ostatecznie wda im się dojść prawdy” (więcej o logice Arystotelesowskiej). Bacon twierdził, że prawda (w znaczeniu naukowym) musi być potwierdzona przez obserwację i wyciąganie odpowiednich wniosków z przeprowadzanych eksperymentów. Samo rozumowanie jest niewystarczające. W uproszczeniu, jeśli założy się że pewne zjawisko nie zachodzi w sytuacjach A, B i C, zachodzi w sytuacjach D, E i F, a także że w pewnym stopniu zachodzi w przypadkach G, H i I, to będzie możliwe na podstawie eliminacji i indukcji ustalenie przyczyn powstawania tego zjawiska.

Swoją Metodę Sir Francis Bacon opisał w wydanej w 1620 roku pracy „Novum Organum” (łac. „Nowe narzędzie”, będący odniesieniem do arystotelesowskiego „Organon” czyli „Narzędzia”). Bardzo mocno podkreślił w niej wagę experimentum crucis (Bacon użył określenia instancia crucis, nazwa experimentum crucis rozpowszechniła się później, dzięki pracom Hooke’a i Newtona) czyli eksperymentu rozstrzygającego jednoznacznie dowodzącego słuszność (lub nie) danej teorii naukowej. Tym samym „Novum Organum” stało się kamieniem milowym na drodze w rozwoju współczesnej metody naukowej.

Żeby dowiedzieć się co łączy Sir Francisa Bacona z nawiedzającym Highgate duchem domowego ptaka, trzeba przenieść się do ostatnich dni naukowca. Wydarzenia o których mowa miały miejsce wiosną 1626 roku. Pomimo pory roku dzień był stosunkowo mroźny i na ulicach ciągle jeszcze zalegał śnieg. Tego właśnie dnia Sir Francis Bacon i jego przyjaciel doktor Witherborne (do niedawna nadworny lekarz króla Jakuba I Stuarta) jechali powozem przez Pond Square dyskutując możliwość wykorzystania śniegu i lodu do konserwacji żywności (zamiast soli). W siedemnastym wieku pomysł przechowywania żywności przez zamrażanie uznawany był za absurdalny i tak samo właśnie myślał Witherborne, czym doprowadził Bacona do furii. Zdenerwowany naukowiec kazał zatrzymać powóz, wysiadł i pobiegł do najbliższego domu u podnóża Highgate Hill gdzie kupił kurczaka. Wstępnie oporządzonego oskubanego ptaka wypchał śniegiem i lodem, po czym włożył do torby, która również wypełnił po brzegi śniegiem. W ten sposób na świecie pojawił się pierwszy w historii mrożony drób.

„Nie można porównać ze sobą tego co traci się nie odnosząc sukcesu oraz tego co traci się nie podejmując nawet próby.”

– Sir Francis Bacon

Nie wiadomo jak zakończył się ten eksperyment, ponieważ Sir Francis Bacon wkrótce miał zupełnie co innego na głowie. Oporządzanie kruczka na mrozie oraz napełnianie go śniegiem gołymi rękami miało opłakane skutki. Sześćdziesięcioletni naukowiec nabawił się ostrego zapalenia płuc, które ze względu na poważne powikłania niestety skończyło się dla niego tragicznie. Zmarł kilka dni później, 9 kwietnia 1629 roku.

Niedługo potem na Pond Square po raz pierwszy dostrzeżono dziwną zjawę. Wiele osób albo słyszało skrzeczenie kurczaka lub zadeklarowało bliskie spotkanie z na poły oskubanym ptakiem. Za każdym razem kurczak znikał bez śladu. Ptak pojawiał się jeszcze wielokrotnie. Zachowały się raporty z czasów drugiej wojny światowej o pierzastej zjawie z Highgate i jeszcze kilka spotkań w 1969 i 1970 roku. Przy odrobinie szczęścia spacerując w okolicach londyńskiego Highgate można go podobno spotkać i dziś… nieszczęśliwą ofiarę naukowej dysputy.