Zdarzają się w życiu takie chwile, kiedy całkiem dajemy się porwać emocjom, choć każdy racjonalnie myślący neuron w naszym mózgu z całych sił próbuje nas powstrzymać. Najczęściej dotyczy to momentów, w których okazuje się, że coś przebiegło nie po naszej myśli. Popełniliśmy błąd i próbujemy się ratować, walczyć z konsekwencjami, często brnąc głębiej i głębiej w coraz bardziej skomplikowaną sytuację.

Szachowa rozgrywka stanowi tu świetną metaforę. W tej grze każdy popełniony błąd, może bardzo dużo kosztować, szczególnie jeśli nie zostanie natychmiast naprawiony (co nie zawsze będzie możliwe). Zwykle gracze którzy pozwalają sobie na moment dekoncentracji i fatalną w skutkach odrobinę emocji, próbują dalszej realizacji przedsięwziętych zamierzeń, wbrew wszystkiemu. Niestety zwykle prowadzi do autodestrukcji, a rozgrywana w ten sposób partia szybko kończy się przegraną.

Z tego właśnie powodu, chcąc nauczyć swoich podopiecznych właściwej oceny sytuacji oraz odpowiedniego reagowania w takich właśnie trudnych momentach, mistrz szachowy Josh Waitzkin, opowiadał im taką historię…

Róg 33-iej i Broadwayu

by ColJay72

„Wyrobiłem sobie nawyk chodzenia do Szkoły Publicznej nr 116 (przyp. w której odbywały się zajęcia z gry w szachy) dwie mile piechotą, planując zajęcia i ciesząc się widokami miasta. Pewnego jesiennego popołudnia spacerowałem zagubiony w myślach wzdłuż 33 ulicy. Każdy kto dorastał na Manhattanie dobrze wie jak ważne jest patrzenie w obie strony zanim spróbuje się przejść na drugą stronę ulicy. Samochody przejeżdżające na czerwonym świetle i rowerzyści jadący pod prąd jednokierunkowych ulic. Kierowcy przyzwyczaili się już do przeciskania się przez gwarny śródmiejski tłum, a większości nowojorczyków zupełnie nie przeszkadza kakofonia syren, nieprzyjemnych klaksonów oraz taksówki pędzące kilkadziesiąt centymetrów obok. Wszystko zwykle przebiega płynnie, ale margines błędu jest bardzo mały.

Tutaj się właśnie znalazłem, w wirze śródmiejskiego ruchu, czekając na światło, rozważając koncepcje które za chwilę miałem omawiać ze swoimi studentami. W odległości kilku kroków ode mnie stanęła ładna młoda kobieta, w słuchawkach, poruszająca się w rytm głośnej muzyki. Zwróciłem na nią uwagę ponieważ mogłem słyszeć odgłos bębnienia. Miała na sobie szarą spódnicę do kolan, czarny sweter i białe tenisówki, typowe dla zmierzającego do domu pracownika biurowego z Manhattanu. Nagle zrobiła krok prosto pod nadjeżdżające pojazdy. Wydaje mi się, że była zagubiona chaosem jednokierunkowych ulic, bo przypominam sobie, że oglądała się w niewłaściwą stronę Broadwayu. Gdy tylko zrobiła krok patrząc w prawo, z jej lewej strony nadjechał rower. W ostatniej chwili rowerzysta odchylił się, mimo wszystko dość mocno, acz niegroźnie uderzając kobietę. W moich wspomnieniach w tej właśnie chwili zatrzymał się czas. To był kluczowy moment w jej życiu. Mogła odejść nietknięta gdyby tylko cofnęła się na krawężnik, zamiast tego jednak zaczęła przeklinać szybko pedałującego rowerzystę.

Widzę ją nawet teraz, stojącą tyłem do ulicznego ruchu 33-iej i Broadwayu, wykrzykującą za oddalającym się rowerzystą, który właśnie dokonał cudu unikając zderzenia. Obraz zamarł w mojej pamięci. Zza rogu przyśpieszając wyjechała taksówka i uderzyła kobietę od tyłu wyrzucając ją na kilka stóp w powietrze. Uderzając w latarnię i okropnie krwawiąc, straciła przytomność. Niedługo później pojawiła się policja i karetka, aż w końcu poszedłem dalej, mając nadzieję, że kobieta jakoś da radę i nic jej nie będzie.”

STOP

W sytuacjach kryzysowych nie wolno pozwolić przejąć kontroli emocjom. Ważne jest, aby zdając sobie sprawę z zaistniałej sytuacji, z popełnionego błędu, zatrzymać się i przeanalizować problem. Jak mówi popularne, zacytowane w tytule powiedzenie: „Kiedy znalazłeś się w dole, pierwsze co powinieneś zrobić to przestać kopać”. To, że nagle znalazło się na równi pochyłej, nie znaczy, że nie można z niej zeskoczyć. Chwila zastanowienia, krok w tył, mogły by całkowicie zmienić zakończenie powyższej historii. Niestety…

Owszem, można kombinować, komplikować, denerwować się, przeklinać… Można próbować skłamać. Wcześniej czy później dojdziemy jednak do punktu, w którym coraz bardziej skomplikowany system prowizorek, łatek, doraźnych rozwiązań, wspartych mniejszymi lub większymi kłamstewkami, delikatnie mówiąc, wybuchnie nam prosto w twarz, a konsekwencje naszych działań będą o wiele poważniejsze.

Dlatego kiedy popełnisz błąd, kiedy stanie się coś nieprzewidzianego, trzeba koniecznie zachować spokój. Nie wyolbrzymiaj i nie desperuj. Nie szukaj współczucia, ale rozwiązania. Zaleca się „długie ruchy”, zaciśnięcie zębów i uporanie się z problemem tu i teraz, zanim urośnie do rozmiarów z którymi nie będzie można sobie poradzić. To wcale nie musi być proste. Bywa, że trzeba liczyć się z konsekwencjami, np. upokorzeniem. Dobry strateg powinien jednak pamiętać, że tak naprawdę liczą się wygrane wojny, a porażka w pojedynczej bitwie jeszcze nie przesądza o wyniku.

Anegdotka pochodzi z książki Josh Waitzkin – “The Art of Learning” (tłumaczenie własne)

• Gdy zabraknie silnej woli…
• Pokonywanie barier i osiąganie celów, czyli czego warto nauczyć się od Chucka Yeagera
• Złap wiatr…
• Co jest celem „Twojego biznesu”?
• Wybite okno
• Trudne decyzje
• Myślenie na czerwono i na niebiesko