Navitimer

Autor: Bartosz Zajaczkowski
Należy do kategorii: ciekawe   

Breitling Navitimer Flynby

Czy zastanawialiście się kiedyś dlaczego niektóre zegarki mają dziwne i skomplikowane tarcze, na których oprócz wskazówek, sekundnika i datownika znajduje się cały szereg dodatkowych podziałek, liczb i ruchoma tarcza na obwodzie? Mnie ten problem nurtował od dnia, w którym zostałem obdarowany zegarkiem z podobnym “ustrojstwem”. Wprawdzie mój skromny czasomierz jest ze zdecydowanie niższej półki niż ten na zdjęciu obok (orginalne Breitlingi chodzą po kilka tysięcy dolarów), ale wyposażony został w taki sam mechanizm. Niestety, załączona instrukcja choć szczegółowo omawiała obsługę wszystkich opcji, nie zawierała ani słowa na temat owego systemu podziałek na obwodzie. Zasadnicze pytanie więc brzmiało… czy te wszystkie “szpanerskie bajery” znalazły się tu w jakimś konkretnym celu? Odpowiedź brzmi oczywiście… tak, jak najbardziej. A jak opiszę czemu to wszystko służy, to pewnie będziecie równie pozytywnie zaskoczeni jak ja. Być może wiedza ta przyda Wam się, kiedy będziecie sobie kupować lub dostaniecie w prezencie podobny zegarek.

Starsi pamiętają zapewne jeszcze czasy kiedy w szkołach uczono posługiwać się suwakiem logarytmicznym. To sprytne urządzenie, w najprostszej wersji złożone z dwóch listw przesuwających się względem siebie i oznaczonych podziałkami, umożliwiało wykonywanie całkiem skomplikowanych obliczeń matematycznych począwszy od mnożenia i dzielenia, na potęgowaniu i logarytmowaniu skończywszy (zasada działania suwaka logarytmicznego). Oprócz typowych “płaskich” suwaków istnieją również suwaki okrągłe, które znalazły szerokie zastosowanie w… lotnictwie! Od chwili wynalezienia w 1930 roku przez Philipa Daltona E6B (nazwa pochodzi od numeru części) aż po dzień dzisiejszy są powszechnie używane przez pilotów, nawet pomimo upowszechnienia się komputerów pokładowych. Za ich pomocą można obliczyć praktycznie wszystkie ważne z punktu widzenia pilota parametry. Pierwszy zegarek z okrągłym suwakiem logarytmicznym, dostosowanym do obliczeń lotniczych został wyprodukowany w 1952 roku przez szwajcarską firmę Breitling. Zegarki tego typu są produkowane do dziś i cieszą się sporą popularnością. Na zdjęciu obok widać jeden z nowoczesnych modeli, ale dostępne są też inne (dużo tańsze) produkty innych producentów.

Co możemy posiadając taki mechanizm zrobić? Można go oczywiście wykorzystać do obliczeń matematycznych. Trzeba tylko pamiętać, że ignoruje się w tym przypadku pozycję przecinka np. 0,14, 1,4, 14 i 140 będą na tarczy reprezentowane przez tą samą liczbę - 14. Położenie przecinka należy uwzględnić dopiero w wyniku. Czasem mogą się też pojawić trudności z dokładnym odczytem (patrz poniżej przykład opisujący dzielenie). Cóż, średnica zegarka nie jest duża i należy się z tego typu problemami liczyć.

• Mnożenie
  Aby szybko pomnożyć przez siebie dwie liczby, należy wykonać kolejne czynności.
  1. Znajdź pierwszą z liczb na tarczy ruchomej i ustaw ją tak, aby znajdowała się względem 10 na tarczy nieruchomej. Załóżmy, że poszukujemy rozwiązania działania 17 x 28, ustawiamy więc 17 na tarczy ruchomej na przeciwko nieruchomej 10.
  2. Znajdź drugą z mnożonych liczb na tarczy nieruchomej. Wynik mnożenia jest to wartość na tarczy ruchomej odpowiadająca znalezionej drugiej z mnożonych liczb. Na tarczy nieruchomej szukamy 28, po czym z tarczy ruchomej odczytujemy odpowiadający tej wartości wynik, czyli 476.
• Dzielenie
  Mechanizm dzielenia jest bardzo podobny do opisanego powyżej mechanizmu mnożenia, być może nawet prostszy.
  1. Zlokalizuj dzielną na tarczy ruchomej i ustaw ją na przeciwko dzielnika znajdującego się na tarczy nieruchomej. Przykładowo chcąc podzielić 160 przez 14, należy znaleźć na tarczy ruchomej wartość 16 (jako 160) i ustawić naprzeciwko wartości 14 znajdującej się na tarczy nieruchomej.
  2. Wynik dzielenia znajduje się tarczy ruchomej na przeciwko liczby 10 z tarczy nieruchomej. Kontynuując powyższy przykład na przeciwko 10 znajduje się wartość w przybliżeniu równa 11,5 (dokładnie jest 11,43).

Osoby aktywne i uprawiające sporty mogą za jego pomocą kontrolować aktualny puls albo średnią prędkość np. biegu lub jakiegoś pojazdu.

• Kontrola pulsu
  Aby szybko określić ilość uderzeń serca na minutę należy wykonać poniższe czynności.
  1. Uruchom stoper, a następnie zatrzymaj go po trzydziestu uderzeniach serca.
  2. Ustaw 10 na tarczy ruchomej względem liczby sekund znalezionej na tarczy nieruchomej. Jeśli stoper zatrzymał się na 24 sek, należy 10 z tarczy ruchomej ustawić naprzeciwko 24 na tarczy nieruchomej.
  3. Znajdź 18 na tarczy nieruchomej i z tarczy ruchomej odczytaj swój puls. Dla przytoczonego przykładu będzie to 75 uderzeń na minutę.

• Pomiar prędkości
  Załóżmy, że chcemy określić prędkość poruszania się i dysponujemy możliwością pomiaru pokonanej odległości. Co należy zrobić?
  1. Za pomocą stopera zmierz czas jaki zajęło pokonanie 1km. Załóżmy, że było to 38 sek.
  2. Ustaw 10 na tarczy ruchomej względem odczytanej liczby sekund znalezionej na tarczy nieruchomej. W tym przypadku będzie to względem wartości 38.
  3. Znajdź 36 na tarczy nieruchomej i z tarczy ruchomej odczytaj swoją prędkość. Dla przytoczonego przykładu będzie to 95 km/h.

Z innych przydatnych możliwości…

• Przeliczanie kilometrów na mile morskie/lądowe lub odwrotnie
  W zasadzie jednym rzutem oka na zegarek można przeliczyć odległość wyrażoną w milach na kilometry i odwrotnie. Na tarczy nieruchomej zwykle są trzy znaczniki (na zdjęciu powyżej są to czerwone trójkąty) podpisane odpowiednio NAUT. (mile morskie), STAT. (mile lądowe) oraz KM (jak łatwo zgadnąć, kilometry).
  Aby przeliczyć jedną wartość na drugą wystarczy ustawić żądaną wartość na tarczy ruchomej i odczytać pozostałe. Załóżmy, że sprawdzamy jakąś odległość w Google Maps (jest ona wyrażona w milach lądowych). Wyszło 26 mil, a chcemy dowiedzieć się ile to jest kilometrów. Przy trójkącie oznaczonym jako STAT. ustawiamy za pomocą tarczy ruchomej wartość 26. Teraz możemy przy drugim oznaczonym jako KM odczytać tą wartość wyrażoną w kilometrach. W tym konkretnym przypadku będzie to około 41,5 km. Jednocześnie można sprawdzić tą samą wartość w milach morskich, tutaj będzie to około 22,5 mili.
• Przeliczanie liczby godzin na minuty
  Niektóre modele mają dodatkową małą skalę umożliwiającą szybkie przeliczenie ilości godzin na minuty. Niestety widoczny na zdjęciu Breitling, akurat takiej skali nie posiada. Zasada jest następująca.
  Na tarczy nieruchomej, na skali godzin należy odczytać ich liczbę po czym również na tarczy nieruchomej na jej właściwej skali odczytać odpowiadającą im liczbę minut. Np. na tym zdjęciu widać, że 3:00 odpowiada 18, czyli trzy godziny to 180 minut. Inny przykład to 7:00, któremu odpowiada 42, czyli siedem godzin to 420 minut.

To oczywiście nie wszystko. Opisałem tylko mechanizmy, które jak uważam mogą okazać się przydatne na co dzień dla przeciętnego użytkownika. Ponieważ przyrząd ten został wymyślony przez pilota dla pilotów, więc z jego pomocą można z powodzeniem obliczać także szereg parametrów istotnych dla lotników takich jak jak prędkość wznoszenia lub opadania, zużycie paliwa, prędkość naziemna itp. Więcej na ten temat mówi oryginalna instrukcja do Breitlinga, z której skanem można zapoznać się tutaj.

Wyraź swoją opinię

Subskrybuj RSS                Wydrukuj